Por og para kan begge oversettes med «for» – og det er nettopp problemet. Der norsk har ett ord, har spansk to, så det hjelper ikke å oversette: du må vite hva hvert av dem gjør.
Her er bruksområdene jeg går gjennom med elevene mine, hver med eksempler du kunne hørt i Santa Teresa, setningene som skifter betydning og en kort øvelse til slutt.
Hva er forskjellen på por og para?
Por ser bakover: på årsaken, midlet, veien, byttet eller varigheten. Para ser framover: på målet, den som får noe, bestemmelsesstedet eller fristen.
Et triks som hjelper. Por ser bakover mot årsaken eller veien; para ser framover mot målet, personen eller fristen. Spør deg selv før du velger: forklarer jeg hvorfor eller hvordan – eller hva det er til og hvem det er for?
POR: ti bruksområder
Por brukes om grunnen til noe, måten det skjer på og veien det tar.
| Bruk | Eksempel | |
|---|---|---|
| 1 | Årsak, motiv eller grunn | No fui a la playa por la lluvia. Gracias por tu ayuda.Jeg dro ikke til stranda på grunn av regnet. Takk for hjelpen. |
| 2 | Middel: hvordan noe sendes eller gjøres | Te mando la foto por WhatsApp. Hablamos por teléfono.Jeg sender deg bildet på WhatsApp. Vi snakket i telefonen. |
| 3 | Sted: gjennom, langs, i området | Caminamos por la playa. El bus pasa por Cóbano. ¿Hay un cajero por aquí?Vi gikk langs stranda. Bussen kjører gjennom Cóbano. Er det en minibank her i nærheten? |
| 4 | Tid: varighet, del av dagen, hyppighet | Estudié por dos horas. Tengo clase por la tarde, dos veces por semana.Jeg studerte i to timer. Jeg har time på ettermiddagen, to ganger i uka. |
| 5 | Gjentakelse: én etter én | El vendedor pasa casa por casa. Revisamos el ejercicio frase por frase.Selgeren går fra hus til hus. Vi gikk gjennom øvelsen setning for setning. |
| 6 | Bytte eller pris | Pagué mil colones por un kilo de mangos. Te cambio mi tabla por tu bici.Jeg betalte tusen colones for en kilo mango. Jeg bytter brettet mitt mot sykkelen din. |
| 7 | I stedet for, eller på vegne av | Hoy doy yo la clase por mi compañero. Ella habla por todo el grupo.I dag har jeg timen i stedet for kollegaen min. Hun snakker på vegne av hele gruppa. |
| 8 | Hvem som gjør det, i passiv | El libro fue escrito por una autora costarricense.Boka ble skrevet av en costaricansk forfatter. |
| 9 | Prosent og gange | Hay un 10 % (diez por ciento) de descuento. Tres por cuatro son doce.Det er 10 % (ti prosent) rabatt. Tre ganger fire er tolv. |
| 10 | Faste uttrykk | ¡Por fin es viernes! Por eso estudio español. Por lo menos no llovió.Endelig fredag! Det er derfor jeg lærer spansk. Det regnet i hvert fall ikke. |
PARA: sju bruksområder
Para brukes om hvor noe skal: målet, personen, stedet eller datoen.
| Bruk | Eksempel | |
|---|---|---|
| 1 | Mottaker: hvem som får det | Este regalo es para ti. Trabajo para una escuela de surf.Denne gaven er til deg. Jeg jobber for en surfeskole. |
| 2 | Formål eller mål | Estudio español para hablar con mis vecinos. ¿Para qué sirve esto?Jeg lærer spansk for å snakke med naboene mine. Hva er dette til? |
| 3 | Bestemmelsessted | Mañana salgo para Santa Teresa. ¿Vas para la playa?I morgen drar jeg til Santa Teresa. Skal du til stranda? |
| 4 | Frist | Necesito la tarea para el lunes. ¿Para cuándo es el examen?Jeg trenger leksene til mandag. Når er eksamen? |
| 5 | Mening | Para mí, el casado es el mejor almuerzo.For meg er casado den beste lunsjen. |
| 6 | Para que + subjunktiv | Te escribo para que sepas el horario. Habla despacio para que te entiendan.Jeg skriver for at du skal vite timeplanen. Snakk sakte så de forstår deg. |
| 7 | Sammenligning: tatt i betraktning at | Para ser principiante, hablas muy bien. Es muy alto para su edad.Til å være nybegynner snakker du veldig godt. Han er høy for alderen. |
Samme setning, annen betydning
Bytt ett ord, og setningen sier noe annet:
- Lo hice para ti. — du er den som får det · Lo hice por ti. — på grunn av deg, eller i ditt sted
- Mi hermano trabajó para mí. — jeg var arbeidsgiveren hans · Mi hermano trabajó por mí. — han jobbet i mitt sted
- Pagó $50 para el regalo. — han ga $50 til gaven · Pagó $50 por el regalo. — gaven kostet $50
Øv
Fyll inn por eller para. Setningene er på spansk – å lese dem er en del av øvelsen.
- Este café es ___ ti.
- Gracias ___ todo.
- Salimos ___ Montezuma a las ocho.
- Te llamo ___ teléfono mañana.
- Estudio español ___ viajar por Latinoamérica.
- Caminamos ___ la playa al atardecer.
- Necesito el informe ___ el viernes.
- Pagué veinte dólares ___ la tabla de surf.
Se fasit
1) para; 2) por; 3) para; 4) por; 5) para; 6) por; 7) para; 8) por
Heter det «gracias por» eller «gracias para»?
Gracias por. Man takker for en grunn – hjelpen, kaffen, alt – og grunner tar por: gracias por todo, gracias por tu ayuda.
Hvordan velger jeg mellom por og para når jeg snakker om tid?
Por brukes om varighet, del av dagen og hyppighet: por dos horas, por la tarde, dos veces por semana. Para brukes om en frist: la tarea es para el lunes.
Por og para lærer man ved å bruke dem, ikke ved å pugge en liste. Vil du øve på dem i ekte samtaler, er det akkurat det vi gjør i timene mine, på nett eller fysisk i Santa Teresa.
Ser eller estar: reglene DOCTOR og PLACE →
Slik fungerer spansktimene på nett →
Var dette nyttig? Du kan hjelpe meg også: del artikkelen med noen som lærer spansk eller skal til Costa Rica, legg igjen en anmeldelse på Tripadvisor eller Google hvis vi har møttes, eller følg meg på Instagram. Muchas gracias!