Ser og estar betyr begge «å være», og nesten alle elevene mine snubler i dem en eller annen gang. Regelen mange bøker gir – ser for det varige, estar for det midlertidige – fungerer helt til den ikke gjør det: vi sier está muerto (han er død), og ingenting er mer varig enn det.
Derfor bruker jeg to akronymer i timene: DOCTOR for ser og PLACE for estar. Her er de, med eksemplene jeg bruker, adjektivene som skifter betydning og en kort øvelse til slutt.
Hva er forskjellen på ser og estar?
Ser forteller hvem eller hva noe er: identiteten og det vesentlige ved det. Estar beskriver hvordan eller hvor noe er i et gitt øyeblikk: tilstanden, forfatningen eller plasseringen.
SER: DOCTOR-regelen
Ser brukes om det noe er i sitt vesen. Bokstavene står for de spanske ordene i tabellen.
| Bruk | Eksempel | |
|---|---|---|
| D | Descripción – beskrivelse: utseende eller personlighet | Ella es alta y muy inteligente.Hun er høy og veldig intelligent. |
| O | Ocupación – yrke | Mi hermano es médico.Broren min er lege. |
| C | Características – egenskaper: farge, materiale, merke | La mesa es de madera.Bordet er av tre. |
| T | Tiempo – tid: klokkeslett, dato, ukedag | Hoy es lunes. Son las tres.I dag er det mandag. Klokka er tre. |
| O | Origen – opprinnelse eller nasjonalitet | Nosotros somos de Perú.Vi er fra Peru. |
| R | Relación – forhold (familie, personlig) eller eierskap | José es mi primo. El carro es de Juan.José er fetteren min. Bilen er Juans. |
Gullregel for arrangementer. Hvor ting og folk befinner seg, sier man med estar, men hvor og når et arrangement finner sted – en konsert, et bryllup, en kamp – sier man alltid med ser: La fiesta es en mi casa (festen er hjemme hos meg), El partido es a las 8 (kampen er klokka 8).
ESTAR: PLACE-regelen
Estar brukes om hvordan eller hvor noe er i en bestemt situasjon.
| Bruk | Eksempel | |
|---|---|---|
| P | Posición – stilling eller posisjon | El libro está boca abajo. Él está sentado.Boka ligger med forsiden ned. Han sitter. |
| L | Localización – hvor ting, folk og steder er | ¿Dónde está el baño? Madrid está en España.Hvor er badet? Madrid ligger i Spania. |
| A | Acción – handling som pågår (estar + gerundium) | Estoy estudiando español en este momento.Jeg holder på å lære spansk akkurat nå. |
| C | Condición – tilstand, helse eller resultat av en endring | El café está frío. La puerta está cerrada.Kaffen er kald. Døra er lukket. |
| E | Emoción – følelse eller forbigående humør | Ella está cansada porque hoy está triste.Hun er sliten fordi hun er lei seg i dag. |
Fellen: adjektiver som skifter betydning
Noen adjektiver betyr noe helt annet med ser enn med estar. Disse fire dukker opp i timene hele tiden:
- ser listo — flink, smart · estar listo — klar, ferdig
- ser bueno — godhjertet, eller av god kvalitet · estar bueno — god på smak, eller attraktiv
- ser malo — ond eller skadelig · estar malo — syk, eller vond på smak
- ser aburrido — kjedelig (for andre) · estar aburrido — lei seg, kjeder seg (akkurat nå)
Øv med Lynnea
Dette er øvelsen jeg bruker med elevene mine. Historien er på spansk – å lese den er en del av øvelsen.
Lynnea es una chica que tiene 25 años. Ella es de Alemania, pero vive en Estados Unidos. Ella es terapeuta; ahora no trabaja porque está en Costa Rica para disfrutar de sus vacaciones, y le gusta estudiar español. También tiene dos hermanos.
Øvelse 1 – fyll inn riktig form av SER.
- Lynnea ___ alta y ___ delgada también.
- Los hermanos de ella ___ altos y fuertes.
- La familia de Lynnea ___ interesante.
- Ella dice: «___ (yo) tímida a veces».
Øvelse 2 – fyll inn riktig form av ESTAR (sted, følelse eller en handling som skjer nå).
- Los hermanos ___ en Estados Unidos.
- El papá de Lynnea ___ en Costa Rica.
- La mamá de ella ___ contenta porque su hija ___ estudiando español en Costa Rica.
- Las amigas de ella ___ aburridas porque Lynnea no ___ en Estados Unidos.
- La tía de ella ___ triste porque Lynnea ___ lejos de casa.
- Lynnea ___ cansada porque ___ practicando español por 4 horas.
Se fasit
Øvelse 1: 1) es, es; 2) son; 3) es; 4) Soy
Øvelse 2: 1) están; 2) está; 3) está, está; 4) están, está; 5) está, está; 6) está, está
Hvorfor sier man «está muerto» når døden er varig?
Fordi estar ikke handler om hvor lenge noe varer. Det beskriver en tilstand eller resultatet av en endring, og å være død er resultatet av å dø. Det er nettopp derfor regelen om varig og midlertidig svikter, og derfor DOCTOR og PLACE fungerer bedre.
Heter det «la fiesta es en mi casa» eller «la fiesta está en mi casa»?
La fiesta es en mi casa. Når du sier hvor eller når et arrangement finner sted, bruker du ser, selv om det er et sted. Estar er for hvor folk og ting er: la casa está en Santa Teresa.
Ser og estar lærer man mer ved å øve enn ved å pugge. Hvis du vil jobbe med dem i ekte samtaler, er det en stor del av det vi gjør i timene mine, på nett eller fysisk i Santa Teresa.
Slik fungerer spansktimene på nett →
20 costaricanske uttrykk du hører i Santa Teresa →
Por eller para: når bruker du hva? →
Var dette nyttig? Du kan hjelpe meg også: del artikkelen med noen som lærer spansk eller skal til Costa Rica, legg igjen en anmeldelse på Tripadvisor eller Google hvis vi har møttes, eller følg meg på Instagram. Muchas gracias!