Rata, sapo, gato: dyreordene costaricanere bruker om folk

I Costa Rica beskriver man ofte folk med dyr. En som snakker for mye er en lora, en sladrehank er en sapo, og hvis en tico kaller deg gato, sier han ikke at du er smart: han mener at du har lyse øyne.

Jeg heter José Cardoza og er spansklærer i Santa Teresa. Her er tretten dyreord og seks uttrykk du kommer til å høre her: hva de betyr, og hvilke som er en fornærmelse.

For å beskrive noen

1. Gato, gata

En person med lyse øyne: grønne, gule eller blå. Det er en beskrivelse, ikke en fornærmelse – og har ingenting med å være smart å gjøre.

Eksempel: Ese mae es gato: tiene los ojos verdes. — Den fyren har grønne øyne.

2. Toro

En veldig sterk person.

Eksempel: Ese mae es un toro: carga dos tablas de surf a la vez. — Den fyren er en okse: han bærer to surfebrett på en gang.

3. Pollo

Naiv, uskyldig: en som tror på alt.

Eksempel: Es muy pollo, se cree todo lo que le dicen. — Han er så naiv, han tror på alt folk sier.

For å erte venner

4. Lora

Bokstavelig «papegøye»: en som snakker altfor mye.

Eksempel: Mi vecina es una lora: habla todo el santo día. — Naboen min snakker hele dagen.

5. Mula

Bokstavelig «muldyr»: veldig sta.

Eksempel: No sea mula, póngase bloqueador. — Ikke vær så sta, ta på deg solkrem.

6. Gallina

Bokstavelig «høne»: en feiging.

Eksempel: ¿No se va a tirar al agua? ¡Gallina! — Skal du ikke uti vannet? Feiging!

7. Chancho

Bokstavelig «gris»: skitten eller rotete.

Eksempel: Lave esos platos, no sea chancho. — Vask de tallerkenene, ikke vær en gris.

8. Garrapata

Bokstavelig «flått»: en som klistrer seg til deg og ikke slipper.

Eksempel: Mi hermanito es una garrapata: me sigue a todas partes. — Lillebroren min er en flått: han følger meg overalt.

9. Mosca muerta

Bokstavelig «død flue»: en som virker sjenert og uskyldig … og ikke er det.

Eksempel: Parece una mosca muerta, pero es la más vacilona del grupo. — Hun virker så stille, men hun er den morsomste i gjengen.

Alvorlig ment: vær forsiktig med hvem du sier det til

10. Rata

Bokstavelig «rotte»: en kriminell, en tyv.

Eksempel: Le robaron la tabla en la playa. ¡Qué rata el que se la llevó! — Noen stjal brettet hans på stranden. For en rotte!

11. Sapo

Bokstavelig «padde»: en sladrehank, en som blander seg i andres saker.

Eksempel: No le cuente nada a él, que es un sapo. — Ikke fortell ham noe, han sladrer.

12. Perro

Bokstavelig «hund»: en utro mann.

Eksempel: No salga con él, es un perro. — Ikke gå ut med ham, han er utro.

13. Alagartado

Fra lagarto, «krokodille»: en som vil ha alt for seg selv.

Eksempel: No sea alagartado, comparta las papas. — Ikke vær så grådig, del pommes fritesen.

Seks uttrykk med dyr

Tiene más concha que una tortuga

«Han har mer skall enn en skilpadde»: han er helt skamløs.

Eksempel: Se coló en la fila y todavía se queja. ¡Tiene más concha que una tortuga! — Han snek i køen og klager i tillegg. Skamløs!

Tiene más colmillo que un elefante

«Han har mer støttann enn en elefant»: han er veldig lur og vanskelig å lure.

Eksempel: Ese vendedor tiene más colmillo que un elefante. — Den selgeren er veldig lur.

Tiene más vidas que un gato

«Han har flere liv enn en katt»: han overlever alt.

Eksempel: Se cayó de la moto otra vez y ni un raspón. Tiene más vidas que un gato. — Han falt av motorsykkelen igjen uten en skramme.

Está como un toro guaco

«Han er som en toro guaco»: rasende.

Eksempel: No le hable ahorita, está como un toro guaco. — Ikke snakk med ham nå, han er rasende.

A cada chancho le llega su sábado

«Hver gris får sin lørdag»: før eller siden betaler alle for det de har gjort.

Eksempel: Al final lo agarraron robando. A cada chancho le llega su sábado. — Til slutt ble han tatt for å stjele. Som man reder, ligger man.

Al mejor mono se le cae el zapote

«Selv den beste apen mister zapoten» (en frukt): ingen er perfekte.

Eksempel: ¿El profe se equivocó? Al mejor mono se le cae el zapote. — Læreren tok feil? Ingen er perfekte.

Et siste råd

De fleste av disse ordene sies med et smil blant venner. Ordene i den siste gruppen er ingen spøk: kaller du noen rata eller sapo, blir det tatt alvorlig. Og det finnes andre dyreord som brukes som skjellsord mot kvinner eller homofile; dem tar jeg ikke med her, men hører du et, vet du nå at det ikke er vennlig ment.

I timene mine øver vi på den spansken folk faktisk snakker her, i Santa Teresa eller på nett.

20 costaricanske uttrykk du faktisk vil høre →
Rojo, teja, harina: slik snakker costaricanere om penger →
Hvordan det egentlig er å lære spansk i Santa Teresa →